Skuteczne leczenie otyłości trafia do niewielu uprawnionych nastolatków

Nowoczesne leki na otyłość i operacje bariatryczne są u młodzieży coraz lepiej udokumentowane, ale korzysta z nich niewielki odsetek tych, którzy się do nich kwalifikują. Wynika to z badania naukowców ze szpitala dziecięcego Lurie Children’s w Chicago, opublikowanego w czasopiśmie JAMA Pediatrics.

Co sprawdzili badacze

Zespół przeanalizował elektroniczną dokumentację medyczną ponad 1,4 mln nastolatków z USA, którzy w latach 2017–2025 spełniali wytyczne kwalifikujące do operacji metabolicznej i bariatrycznej. Chodziło o to, jak w tej grupie zmieniało się wykorzystanie dwóch metod: leków z grupy GLP-1, takich jak semaglutyd i liraglutyd, oraz chirurgii.

Autorzy wskazują na dwa przełomy. Pierwszym są wieloletnie dane o bezpieczeństwie i skuteczności zabiegów bariatrycznych u młodzieży, drugim zgoda amerykańskiej Agencji Żywności i Leków (FDA) na stosowanie leków GLP-1 w tej grupie wiekowej.

Leki zyskują, operacji ubywa

Liczba operacji rosła co roku od 2017 do 2022 i osiągnęła szczyt: 189 zabiegów na 100 tys. uprawnionych nastolatków. Potem nastąpił spadek o około 29% do końca 2025 roku. Zbiegł się on w czasie z zatwierdzeniem semaglutydu dla młodzieży w wieku od 12 lat z otyłością pod koniec 2022 roku.

Recepty na GLP-1 rosły w tym czasie gwałtownie: z 301 na 100 tys. uprawnionych nastolatków na początku 2017 roku do 10 676 pod koniec 2025 roku, czyli ponad 35-krotnie. Najczęściej przepisywano je młodzieży z najcięższą otyłością.

Większość nie dostaje żadnego leczenia

Mimo tego wzrostu skala pozostaje niewielka. W całym okresie badania operację przeszło tylko 0,39% uprawnionych, a przynajmniej jedną receptę na lek GLP-1 otrzymało 4,6%. Pierwszy autor badania, John B. Rode, ocenia, że osoby spełniające kryteria prawdopodobnie nie mają dostępu do tych terapii.

Zauważono też różnice zależne od ubezpieczenia. Pod koniec 2025 roku nastolatkom z ubezpieczeniem prywatnym przepisywano leki GLP-1 2,4 raza częściej niż osobom bez ubezpieczenia lub płacącym samodzielnie. Przewaga nad pacjentami z ubezpieczeniem publicznym była mniejsza. Częstość operacji była natomiast podobna we wszystkich grupach. Badacze obawiają się więc, że nowe leki mogą pogłębiać nierówności w opiece.

Jak podkreślił Rode: „Najważniejsze jest zrozumienie przyczyn braku dostępu do leczenia opartego na dowodach”.

Co to oznacza dla polskich rodzin

Badanie dotyczy wyłącznie systemu amerykańskiego, w którym dostęp do terapii w dużym stopniu zależy od rodzaju ubezpieczenia, więc nie można wprost przenosić jego liczb na Polskę. Pokazuje jednak problem, który może pojawiać się także u nas: skuteczne metody istnieją, ale trafiają do niewielu osób, które mogłyby z nich skorzystać.

Dla rodziców praktyczny wniosek jest prosty. Otyłość u nastolatka warto omawiać z lekarzem pediatrą lub specjalistą, który oceni, jakie opcje wchodzą w grę i na jakich zasadach są dostępne w Polsce. Leki GLP-1 i operacje bariatryczne to metody dla ściśle określonych grup pacjentów i wymagają decyzji podejmowanej razem z lekarzem.

Źródło: Medical Xpress – „Effective obesity treatments reach few eligible teens, study finds”